Substancje chemiczne w ocenie ryzyka zawodowego

Skąd biorą się dane o substancjach chemicznych w ocenie ryzyka

Karta charakterystyki substancji niebezpiecznej to dokument, który dostawca ma obowiązek przekazać odbiorcy. Jej układ jest ujednolicony i zawiera szesnaście sekcji - od identyfikacji substancji, przez właściwości fizykochemiczne i dane toksykologiczne, po informacje o transporcie i przepisach.

Do oceny ryzyka zawodowego potrzebna jest tylko część z nich, ale nie jedna zwarta sekcja - informacje trzeba pozbierać z kilku miejsc i przetłumaczyć z języka klasyfikacji na język oceny ryzyka. Zwrot H315 sam w sobie nie jest ani źródłem, ani skutkiem: to skrót, który trzeba rozwinąć i przypisać do właściwej rubryki. Przy stanowisku, na którym używa się kilkunastu preparatów, ten etap potrafi zająć więcej czasu niż cała reszta oceny.

Jak to działa w iRyzyko

Funkcję znajdziesz w sekcji Zagrożenia formularza, obok pozostałych przycisków dodawania zagrożeń, pod nazwą Zagrożenia z Karty Charakterystyki.

Otwiera się okno przesyłania pliku. Kartę możesz przeciągnąć na obszar okna albo wybrać z dysku. Po wskazaniu pliku widzisz jego nazwę i rozmiar, więc masz szansę wyłapać pomyłkę, zanim cokolwiek się wydarzy.

Klikasz Wygeneruj. Aplikacja wyciąga z pliku warstwę tekstową i przekazuje ją do analizy, a po kilkunastu sekundach pokazuje gotowe zagrożenie w podglądzie - w tym samym układzie kolumn, w jakim występuje w formularzu i w wydrukowanym dokumencie.

Zapisz zagrożenie dopisuje pozycję do listy zagrożeń w formularzu. Anuluj zamyka okno bez śladu - nic nie zostaje dodane do dokumentu, dopóki tego nie potwierdzisz.

Które punkty karty charakterystyki są odczytywane

Odczyt nie jest streszczeniem całego dokumentu. Aplikacja sięga do konkretnych punktów karty i przypisuje je do konkretnych pól zagrożenia:

• Punkt 1.1 i 1.2 - oryginalna nazwa substancji lub mieszaniny oraz jej zastosowanie. To one identyfikują zagrożenie w dokumencie.
• Punkt 2.1 - elementy oznakowania i klasyfikacja. Stąd pochodzą zwroty H wraz z ich znaczeniem, a także zwroty EUH, jeżeli karta je zawiera.
• Punkt 2.2 - środki zapobiegawcze i sposoby postępowania, w tym treść zwrotów P. Do dokumentu trafia ich treść, a nie same numery, bo w ocenie ryzyka „P280” nie mówi czytelnikowi nic.
• Punkt 8.2 - kontrola narażenia i środki ochrony indywidualnej. To najważniejszy punkt dla profilaktyki: stąd pochodzą konkretne rodzaje ŚOI, a nie ogólniki.
• Punkt 3 - skład i informacja o składnikach. Wykorzystywany pomocniczo: gdy punkt 8.2 wymienia środek ochrony bez doprecyzowania rodzaju, propozycja opiera się na składzie mieszaniny.

Zasada, według której to działa, jest zachowawcza: jeżeli w punkcie 8.2 czegoś nie ma i nie da się tego wywieść ze składu, nic nie jest dopisywane. Lepiej, żeby pole było uboższe i wymagało uzupełnienia, niż żeby zawierało środek ochrony, którego dostawca nie wskazał.

Co trafia do formularza

Powstaje jedno zagrożenie z czterema wypełnionymi polami:

• Zagrożenie - „Kontakt z substancją chemiczną”. Nazwa jest stała i celowo ogólna, bo identyfikacja konkretnego preparatu znajduje się w polu źródła. Jeżeli w ocenie wygodniej Ci mieć nazwę substancji w nagłówku, po prostu ją zmieniasz.
• Źródło - nazwa i zastosowanie substancji wraz ze szczegółowym opisem zagrożeń oraz zwrotami H i ich znaczeniem.
• Skutek - następstwa zdrowotne i pozostałe konsekwencje wynikające z klasyfikacji, opisane słowami, bez powtarzania kodów.
• Profilaktyka - stałe zalecenie zapoznania się z kartą charakterystyki oraz procedurami i instrukcjami bhp, uzupełnione środkami zapobiegawczymi z punktu 2.2 i konkretnymi środkami ochrony indywidualnej z punktu 8.2.

Od tego momentu pozycja niczym nie różni się od zagrożenia wpisanego ręcznie. Możesz ją edytować, przypisać do grupy, oznaczyć jako ulubioną, żeby użyć tej samej substancji w kolejnych ocenach bez ponownego wgrywania karty, i objąć Kartą aktualizacji przy następnym wydaniu dokumentu.

Wymagania techniczne

• Format: wyłącznie PDF.
• Rozmiar: do 3 MB. Typowa karta charakterystyki mieści się w tym z dużym zapasem.
• Jeden plik na raz. Dla stanowiska z kilkoma preparatami powtarzasz operację dla każdego z nich.
• Plik musi zawierać warstwę tekstową.

Ostatni punkt jest najważniejszy w praktyce. Odczyt polega na wydobyciu tekstu z pliku, a nie na rozpoznawaniu obrazu. Karta pobrana ze strony producenta albo otrzymana mailem od dostawcy zawiera warstwę tekstową i zadziała bez problemu. Karta zeskanowana z papieru lub sfotografowana telefonem jest dla aplikacji obrazem bez treści - taki plik nie da sensownego wyniku. Jeżeli masz tylko papier, poproś dostawcę o wersję elektroniczną; ma obowiązek ją udostępnić.

Pomiędzy kolejnymi generowaniami obowiązuje krótka przerwa. Jeżeli spróbujesz wcześniej, aplikacja poda godzinę, o której kolejna próba będzie dostępna.

Co pozostaje po Twojej stronie

Funkcja przygotowuje materiał do oceny, a nie samą ocenę. Trzy rzeczy zostają do zrobienia i celowo nie są automatyzowane:

• Punktacja ryzyka. Zagrożenie trafia do formularza bez oceny - w kolumnie ryzyka widnieje myślnik. Prawdopodobieństwo i ciężkość następstw zależą od tego, jak substancja jest faktycznie używana: w jakich ilościach, jak często, w jakiej wentylacji i przy jakich zabezpieczeniach. Karta charakterystyki tego nie wie, bo opisuje substancję, a nie stanowisko.
• Weryfikacja treści. Odczyt trzeba porównać z kartą, zanim dokument zostanie zatwierdzony. Pola są edytowalne właśnie po to.
• Wartości pomiarowe. Jeżeli chcesz w ocenie odnieść się do najwyższych dopuszczalnych stężeń, robisz to jako osobne zagrożenie chemiczne z wartościami NDS i NDSCh. Odczyt karty tworzy zagrożenie opisowe i tych wartości nie wypełnia.

Algorytmy nie zastępują specjalisty BHP. Aplikacja przygotowuje i porządkuje dane, a decyzja o ostatecznym kształcie oceny ryzyka pozostaje po stronie osoby, która się pod nią podpisuje.

Dostępność

Generowanie zagrożeń z kart charakterystyki dostępne jest w płatnym planie iRyzyko. Użytkownicy pozostałych planów widzą przycisk z ikoną kłódki; kliknięcie otwiera informację o zakresie planu zamiast okna przesyłania pliku.

Zagrożenia raz dodane do formularza pozostają jego częścią niezależnie od stanu subskrypcji. Ograniczenie dotyczy uruchamiania kolejnych odczytów, nie dostępu do dokumentów, które już powstały.

Najczęściej zadawane pytania