Wpisz zmierzony poziom hałasu i czas ekspozycji, a otrzymasz LEX,8h, krotność wartości NDN i poziom ryzyka zawodowego. Za darmo, bez zakładania konta.
Czym jest LEX,8h
LEX,8h to poziom ekspozycji na hałas odniesiony do 8-godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy. Nie jest to po prostu odczyt z miernika: jeżeli pracownik jest narażony na hałas krócej albo dłużej niż 8 godzin, zmierzony poziom trzeba przeliczyć.
LEX,8h = LAeq,Te + 10 × log10(Te / 8)
gdzie LAeq,Te to równoważny poziom dźwięku A zmierzony w czasie ekspozycji, a Te to czas tej ekspozycji w godzinach. Przy ekspozycji trwającej dokładnie 8 godzin LEX,8h równa się zmierzonemu poziomowi. Skrócenie ekspozycji o połowę obniża LEX,8h o około 3 dB, a nie o połowę - decybele to skala logarytmiczna.
Czym jest krotność NDN
Krotność to stosunek ekspozycji do wartości dopuszczalnej. Dla hałasu wartością odniesienia jest NDN wynoszące 85 dB dla LEX,8h:
krotność = 10 ^ ((LEX,8h - 85) / 10)
Krotność równa 1 oznacza dokładnie wartość dopuszczalną. Krotność 2 oznacza dwukrotne przekroczenie dawki hałasu, czyli poziom o około 3 dB wyższy. To dlatego pozornie niewielka różnica w decybelach jest w praktyce dużą różnicą w narażeniu.
Uwaga: krotność jest liczbą bezwymiarową. Nie zapisuje się jej w decybelach i nie jest tym samym co LEX,8h.
Jak krotność przekłada się na ryzyko zawodowe
Dla czynników, dla których istnieje wartość dopuszczalna, poziomu ryzyka nie szacuje się słownie - wyznacza go krotność:
- krotność do 0,5 - ryzyko małe, dopuszczalne
- krotność powyżej 0,5 do 1 - ryzyko średnie, dopuszczalne
- krotność powyżej 1 - ryzyko duże, niedopuszczalne
Po przeliczeniu na decybele wychodzi z tego czytelna reguła: poniżej około 82 dB ryzyko jest małe, między 82 a 85 dB średnie, a powyżej 85 dB duże i niedopuszczalne.
Ta sama zasada obowiązuje dla pyłów i czynników chemicznych, tylko wartością odniesienia jest tam NDS albo NDSCh, a dla drgań - dopuszczalna wartość A(8).
| Krotność | LEX,8h | Ryzyko | Dopuszczalność |
|---|---|---|---|
| do 0,5 | poniżej ok. 82 dB | Małe | Dopuszczalne |
| powyżej 0,5 do 1 | ok. 82 - 85 dB | Średnie | Dopuszczalne |
| powyżej 1 | powyżej 85 dB | Duże | Niedopuszczalne |
| LAeq | Czas ekspozycji | LEX,8h | Krotność | Ryzyko |
|---|---|---|---|---|
| 88 dB | 8 h | 88,0 dB | 1,995 | Duże |
| 88 dB | 4 h | 85,0 dB | 0,998 | Średnie |
| 88 dB | 1 h | 79,0 dB | 0,249 | Małe |
| 95 dB | 4 h | 92,0 dB | 5,000 | Duże |
| 80 dB | 8 h | 80,0 dB | 0,316 | Małe |
Trzy kryteria NDN
Wartość NDN dla hałasu to nie jedna liczba. Oprócz LEX,8h przepisy określają także dopuszczalny maksymalny poziom dźwięku A oraz dopuszczalny szczytowy poziom dźwięku C. Przekroczenie któregokolwiek z tych trzech kryteriów oznacza przekroczenie NDN, nawet jeśli pozostałe dwa mieszczą się w normie.
Kalkulator liczy pierwsze kryterium - to ono decyduje przy hałasie ustalonym, typowym dla pracy przy maszynach. Przy hałasie impulsowym, na przykład przy pracy z narzędziami udarowymi, sprawdź w sprawozdaniu z pomiarów także dwa pozostałe.
Osobne, niższe wartości dopuszczalne obowiązują dla pracowników młodocianych i pracownic w ciąży.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
1. Czy skrócenie czasu pracy w hałasie zmniejsza narażenie? Tak, ale wolniej, niż większość osób zakłada. Skrócenie ekspozycji o połowę obniża LEX,8h o około 3 dB. Przy zmierzonych 95 dB skrócenie ekspozycji z 8 do 4 godzin daje LEX,8h około 92 dB, czyli nadal znacznie powyżej wartości dopuszczalnej.
2. Czy ochronniki słuchu obniżają LEX,8h? Nie obniżają wyniku pomiaru na stanowisku. Ochronniki zmniejszają poziom docierający do ucha pracownika i uwzględnia się je osobno, przy doborze środków ochrony indywidualnej. Do oceny ryzyka wchodzi wartość zmierzona na stanowisku.
3. Skąd wziąć wartość LAeq? Ze sprawozdania z pomiarów wykonanych przez akredytowane laboratorium. Kalkulator przelicza wynik pomiaru, nie zastępuje go.
4. Czym różni się LEX,8h od krotności? LEX,8h to poziom w decybelach, odniesiony do 8-godzinnego dnia pracy. Krotność to liczba bezwymiarowa mówiąca, ile razy ekspozycja przekracza wartość dopuszczalną. Krotność 1 odpowiada dokładnie 85 dB.
5. Jak często trzeba powtarzać pomiary i ocenę ryzyka? Za każdym razem, gdy zmieniają się warunki pracy, technologia lub stanowisko - a przy hałasie także po każdej zmianie parku maszynowego. Przepisy nie wyznaczają sztywnego terminu dla samej oceny, ale w praktyce przegląda się ją co kilka lat nawet wtedy, gdy nic się nie zmieniło.
6. Kto może przeprowadzić ocenę ryzyka zawodowego? Tak naprawdę każdy, kto ma odpowiednie przeszkolenie, wiedzę oraz doświadczenie, natomiast warto do tego zaangażować specjalistę ds. BHP. Odpowiedzialność za ocenę i tak spoczywa na pracodawcy.
7. Czy wynik z kalkulatora wystarczy jako ocena ryzyka zawodowego? Nie. To jedna wartość dla jednego czynnika. Ocena ryzyka zawodowego jest dokumentem opisującym stanowisko, wykaz zagrożeń, ich źródła i skutki, środki profilaktyczne oraz wnioski.