Interaktywna matryca trójstopniowa. Wybierz ciężkość następstw i prawdopodobieństwo, a od razu zobaczysz poziom ryzyka, jego dopuszczalność i działania, których wymaga. Za darmo, bez zakładania konta.
Jak działa metoda trójstopniowa
Metoda opisana w normie PN-N-18002 szacuje ryzyko zawodowe na podstawie dwóch parametrów: ciężkości następstw zagrożenia (C) oraz prawdopodobieństwa, że te następstwa wystąpią (P). Każdy z nich przyjmuje jedną z trzech wartości, a ich zestawienie w matrycy 3×3 daje poziom ryzyka: małe, średnie albo duże.
Poziom ryzyka przekłada się bezpośrednio na dopuszczalność. Ryzyko małe i średnie jest dopuszczalne - pracę można wykonywać, choć w przypadku ryzyka średniego zaleca się zaplanowanie działań zmniejszających. Ryzyko duże jest niedopuszczalne: pracy nie wolno rozpoczynać, a jeżeli jest już wykonywana, działania trzeba podjąć natychmiast.
Metoda jest trójstopniowa, więc daje wynik zgrubny. Jej zaletą jest prostota i to, że opis słowny każdego stopnia da się obronić przed inspektorem bez wchodzenia w arytmetykę. Jeżeli potrzebujesz wyniku na skali ciągłej, żeby uszeregować kilkadziesiąt zagrożeń względem siebie, użyj metody Risk Score.
Tabele metody trójstopniowej
| C | Poziom | Co obejmuje |
|---|---|---|
| 1 | Mała [M] | Urazy i choroby bez długotrwałych dolegliwości i bez absencji: niewielkie stłuczenia i zranienia, podrażnienia oczu, bóle głowy, objawy lekkiego zatrucia |
| 2 | Średnia [Ś] | Urazy i choroby dające niewielkie, ale długotrwałe lub nawracające dolegliwości, związane z krótką absencją: nieskomplikowane złamania, oparzenia II stopnia na małej powierzchni, alergie skórne, zespoły przeciążeniowe |
| 3 | Duża [D] | Urazy i choroby o ciężkich i trwałych skutkach albo śmierć: poważne złamania, amputacje, urazy kręgosłupa, uszkodzenia narządów wewnętrznych, choroby nowotworowe, pylica |
| P | Poziom | Kiedy stosować |
|---|---|---|
| 1 | Mało prawdopodobne [M] | Następstwa, które nie powinny wystąpić przez cały okres aktywności zawodowej pracownika |
| 2 | Prawdopodobne [P] | Następstwa, które mogą wystąpić nie więcej niż kilkakrotnie w okresie aktywności zawodowej |
| 3 | Wysoce prawdopodobne [W] | Następstwa, które mogą wystąpić wielokrotnie w okresie aktywności zawodowej |
| P \ C | Mała [M] - 1 | Średnia [Ś] - 2 | Duża [D] - 3 |
|---|---|---|---|
| Mało prawdopodobne [M] - 1 | Małe - 1 | Małe - 1 | Średnie - 2 |
| Prawdopodobne [P] - 2 | Małe - 1 | Średnie - 2 | Duże - 3 |
| Wysoce prawdopodobne [W] - 3 | Średnie - 2 | Duże - 3 | Duże - 3 |
| R | Poziom | Dopuszczalność | Wymagane działanie |
|---|---|---|---|
| 1 | Małe | Dopuszczalne | Należy zapewnić, że ryzyko zawodowe pozostaje najwyżej na tym samym poziomie |
| 2 | Średnie | Dopuszczalne | Zaleca się zaplanowanie i podjęcie działań, których celem jest zmniejszenie ryzyka zawodowego |
| 3 | Duże | Niedopuszczalne | Działania trzeba podjąć natychmiast. Pracy nie należy rozpoczynać do czasu zmniejszenia ryzyka do poziomu dopuszczalnego |
Wartości mierzalne - hałas, pyły, chemia, drgania
Dla czynników, dla których istnieje wartość dopuszczalna (NDS, NDSCh, NDN), normy nie szacuje się słownie. Poziom ryzyka wyznacza krotność, czyli stosunek wyniku pomiaru do wartości dopuszczalnej:
- krotność powyżej 1 - ryzyko duże
- krotność od 0,5 do 1 - ryzyko średnie
- krotność do 0,5 - ryzyko małe
Ta sama skala, ta sama matryca wartościowania, tylko wejście jest liczbowe zamiast opisowego. Jeżeli masz sprawozdanie z pomiarów hałasu, przelicz je w kalkulatorze hałasu.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
1. Czy metoda PN-N-18002 jest obowiązkowa? Nie, ale jest najczęściej rekomendowaną i uznawaną metodą oceny ryzyka w Polsce. Przepisy nie narzucają żadnej metody - wymagają, żeby ocena była udokumentowana i adekwatna do zagrożeń.
2. Czy ocena wykonana tą metodą jest zgodna z Kodeksem pracy? Tak - jeśli jest dobrze wykonana i udokumentowana, spełnia wymagania art. 226 Kodeksu pracy. Sam wybór metody nie przesądza o zgodności, przesądza jakość i kompletność dokumentu.
3. Czym różni się PN-N-18002 od metody Risk Score? PN-N-18002 daje jeden z trzech poziomów: małe, średnie, duże. Risk Score daje wynik liczbowy na skali ciągłej (R = S × E × P), dzięki czemu łatwiej uszeregować zagrożenia i wykazać, dlaczego jedno wymaga działania wcześniej niż inne.
4. Czy mogę połączyć obie metody? Oczywiście! Risk Score sprawdza się jako narzędzie wstępne, do uszeregowania zagrożeń względem siebie, a PN-N-18002 do formalnej dokumentacji.
5. Jak często trzeba powtarzać ocenę ryzyka? Za każdym razem, gdy zmieniają się warunki pracy, technologia lub stanowisko. Przepisy nie wyznaczają sztywnego terminu, ale w praktyce ocenę przegląda się co kilka lat nawet wtedy, gdy nic się nie zmieniło.
6. Kto może przeprowadzić ocenę ryzyka zawodowego? Tak naprawdę każdy, kto ma odpowiednie przeszkolenie, wiedzę oraz doświadczenie, natomiast warto do tego zaangażować specjalistę ds. BHP. Odpowiedzialność za ocenę i tak spoczywa na pracodawcy.
7. Czy wynik z kalkulatora wystarczy jako ocena ryzyka zawodowego? Nie. Kalkulator wyznacza poziom ryzyka dla jednego zagrożenia - to jedna komórka w dokumencie, który musi opisywać też stanowisko pracy, wykaz zagrożeń, ich źródła i skutki, środki profilaktyczne oraz wnioski.