Kalkulator ryzyka zawodowego wg PN-N-18002
Interaktywna matryca trójstopniowa. Wybierz ciężkość następstw i prawdopodobieństwo, a od razu zobaczysz poziom ryzyka, jego dopuszczalność i działania, których wymaga. Za darmo, bez zakładania konta.
Jak działa metoda trójstopniowa
Metoda opisana w normie PN-N-18002 szacuje ryzyko zawodowe na podstawie dwóch parametrów: ciężkości następstw zagrożenia (C) oraz prawdopodobieństwa, że te następstwa wystąpią (P). Każdy z nich przyjmuje jedną z trzech wartości, a ich zestawienie w matrycy 3×3 daje poziom ryzyka: małe, średnie albo duże.
Poziom ryzyka przekłada się bezpośrednio na dopuszczalność. Ryzyko małe i średnie jest dopuszczalne - pracę można wykonywać, choć w przypadku ryzyka średniego zaleca się zaplanowanie działań zmniejszających. Ryzyko duże jest niedopuszczalne: pracy nie wolno rozpoczynać, a jeżeli jest już wykonywana, działania trzeba podjąć natychmiast.
Metoda jest trójstopniowa, więc daje wynik zgrubny. Jej zaletą jest prostota i to, że opis słowny każdego stopnia da się obronić przed inspektorem bez wchodzenia w arytmetykę. Jeżeli potrzebujesz wyniku na skali ciągłej, żeby uszeregować kilkadziesiąt zagrożeń względem siebie, użyj metody Risk Score.
Tabele metody trójstopniowej
| C | Poziom | Co obejmuje |
|---|---|---|
| 1 | Mała [M] | Urazy i choroby bez długotrwałych dolegliwości i bez absencji: niewielkie stłuczenia i zranienia, podrażnienia oczu, bóle głowy, objawy lekkiego zatrucia |
| 2 | Średnia [Ś] | Urazy i choroby dające niewielkie, ale długotrwałe lub nawracające dolegliwości, związane z krótką absencją: nieskomplikowane złamania, oparzenia II stopnia na małej powierzchni, alergie skórne, zespoły przeciążeniowe |
| 3 | Duża [D] | Urazy i choroby o ciężkich i trwałych skutkach albo śmierć: poważne złamania, amputacje, urazy kręgosłupa, uszkodzenia narządów wewnętrznych, choroby nowotworowe, pylica |
| P | Poziom | Kiedy stosować |
|---|---|---|
| 1 | Mało prawdopodobne [M] | Następstwa, które nie powinny wystąpić przez cały okres aktywności zawodowej pracownika |
| 2 | Prawdopodobne [P] | Następstwa, które mogą wystąpić nie więcej niż kilkakrotnie w okresie aktywności zawodowej |
| 3 | Wysoce prawdopodobne [W] | Następstwa, które mogą wystąpić wielokrotnie w okresie aktywności zawodowej |
| P \ C | Mała [M] - 1 | Średnia [Ś] - 2 | Duża [D] - 3 |
|---|---|---|---|
| Mało prawdopodobne [M] - 1 | Małe - 1 | Małe - 1 | Średnie - 2 |
| Prawdopodobne [P] - 2 | Małe - 1 | Średnie - 2 | Duże - 3 |
| Wysoce prawdopodobne [W] - 3 | Średnie - 2 | Duże - 3 | Duże - 3 |
| R | Poziom | Dopuszczalność | Wymagane działanie |
|---|---|---|---|
| 1 | Małe | Dopuszczalne | Należy zapewnić, że ryzyko zawodowe pozostaje najwyżej na tym samym poziomie |
| 2 | Średnie | Dopuszczalne | Zaleca się zaplanowanie i podjęcie działań, których celem jest zmniejszenie ryzyka zawodowego |
| 3 | Duże | Niedopuszczalne | Działania trzeba podjąć natychmiast. Pracy nie należy rozpoczynać do czasu zmniejszenia ryzyka do poziomu dopuszczalnego |
Wartości mierzalne - hałas, pyły, chemia, drgania
Dla czynników, dla których istnieje wartość dopuszczalna (NDS, NDSCh, NDN), poziomu ryzyka nie szacuje się słownie - wyznacza go krotność, czyli stosunek wyniku pomiaru do wartości dopuszczalnej:
- krotność powyżej 1 - ryzyko duże
- krotność od 0,5 do 1 - ryzyko średnie
- krotność do 0,5 - ryzyko małe
Ta sama skala, ta sama matryca wartościowania, tylko wejście jest liczbowe zamiast opisowego. Jeżeli masz sprawozdanie z pomiarów hałasu, przelicz je w kalkulatorze hałasu.
Najczęściej zadawane pytania
Czy metoda PN-N-18002 jest obowiązkowa?
Nie, ale jest najczęściej rekomendowaną i uznawaną metodą oceny ryzyka w Polsce. Przepisy nie narzucają żadnej metody - wymagają, żeby ocena była udokumentowana i adekwatna do zagrożeń.
Czy ocena wykonana tą metodą jest zgodna z Kodeksem pracy?
Tak - jeśli jest dobrze wykonana i udokumentowana, spełnia wymagania art. 226 Kodeksu pracy. Sam wybór metody nie przesądza o zgodności - przesądza o niej jakość i kompletność dokumentu.
Czym różni się PN-N-18002 od metody Risk Score?
PN-N-18002 daje jeden z trzech poziomów: małe, średnie, duże. Risk Score daje wynik liczbowy na skali ciągłej (R = S × E × P), dzięki czemu łatwiej uszeregować zagrożenia i wykazać, dlaczego jedno wymaga działania wcześniej niż inne.
Czy mogę połączyć obie metody?
Oczywiście! Risk Score sprawdza się jako narzędzie wstępne, do uszeregowania zagrożeń względem siebie, a PN-N-18002 do formalnej dokumentacji.
Jak często trzeba powtarzać ocenę ryzyka?
Za każdym razem, gdy zmieniają się warunki pracy, technologia lub stanowisko. Przepisy nie wyznaczają sztywnego terminu, ale w praktyce ocenę przegląda się co kilka lat nawet wtedy, gdy nic się nie zmieniło. Osobną sprawą są terminy badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia - wynikają z innych przepisów i nie wyznaczają terminu przeglądu samej oceny.
Kto przeprowadza ocenę ryzyka zawodowego?
Ocenę przeprowadzają osoby posiadające odpowiednią wiedzę, kompetencje oraz znajomość ocenianego stanowiska pracy. W skład zespołu mogą wchodzić m.in. specjalista ds. BHP, przedstawiciel pracodawcy, pracownicy lub ich przedstawiciele, specjalista techniczny lub technolog, lekarz medycyny pracy, a w razie potrzeby także ekspert zewnętrzny. Odpowiedzialność za ocenę spoczywa na pracodawcy.
Czy wynik z kalkulatora wystarczy jako ocena ryzyka zawodowego?
Nie. Kalkulator wyznacza poziom ryzyka dla jednego zagrożenia - to jedna komórka w dokumencie, który musi opisywać też stanowisko pracy, wykaz zagrożeń, ich źródła i skutki, środki profilaktyczne oraz wnioski.
Zobacz też
Kalkulator drgań - dla drgań mechanicznych obowiązuje ta sama zasada co dla hałasu - poziomu ryzyka nie szacuje się, lecz wyznacza go krotność wartości dopuszczalnej, osobno dla drgań ogólnych i miejscowych.