Wybierz rodzaj drgań i kryterium oceny, wpisz zmierzoną wartość przyspieszenia, a otrzymasz krotność normy, poziom ryzyka zawodowego i wymagane działanie. Za darmo, bez zakładania konta.
Stan prawny na: 1 września 2026. Wartości NDN pochodzą z przepisów BHP dotyczących czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy.
Czym jest wartość A(8) drgań mechanicznych
Wartość A(8) to skorygowane częstotliwościowo przyspieszenie drgań, znormalizowane do 8-godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy. Nie jest to surowy odczyt z miernika - sprawozdanie z pomiarów przelicza rzeczywistą ekspozycję na wartość odniesioną do 8 godzin, tak samo jak przy hałasie liczy się LEX,8h.
Ten kalkulator, tak jak iRyzyko przy tworzeniu zagrożenia w ocenie ryzyka, przyjmuje że wpisywana wartość jest już tą gotową, znormalizowaną liczbą z raportu pomiarowego - nie przelicza pojedynczego pomiaru i czasu ekspozycji na A(8) samodzielnie.
Drgania ogólne a drgania miejscowe
Drgania mechaniczne to dwa niezależne zagrożenia, oceniane według osobnych wartości dopuszczalnych. Drgania ogólne działają na całe ciało pracownika, najczęściej przez siedzisko lub podłoże - kierowcy, operatorzy maszyn, obsługa pojazdów. Drgania miejscowe działają przez kończyny górne, najczęściej przez uchwyt narzędzia - praca młotem udarowym, szlifierką, wiertarką.
Wartości NDN dla obu rodzajów różnią się wyraźnie: dla drgań ogólnych to 0,8 m/s² (kryterium A(8)), dla drgań miejscowych 2,8 m/s² - ponad trzykrotnie więcej, bo organizm inaczej reaguje na drgania miejscowe niż na drgania ogólne. Wybór rodzaju drgań w kalkulatorze zmienia, z jaką z tych dwóch wartości porównywany jest Twój pomiar.
Kryterium A(8) i wartość 30-minutowa
Obok wartości A(8) przepisy definiują drugie kryterium: maksymalną wartość skuteczną ważoną częstotliwościowo w dowolnym 30-minutowym okresie ekspozycji. Bywa ono używane, gdy ekspozycja jest krótka, ale intensywna, i uśrednienie do 8 godzin mogłoby zaniżyć realne narażenie.
Kalkulator liczy krotność wobec jednego wybranego kryterium naraz - dokładnie tak, jak robi to iRyzyko przy tworzeniu zagrożenia. Które kryterium zastosować dla konkretnego stanowiska, wskazuje sprawozdanie z pomiarów albo osoba wykonująca ocenę.
Jak krotność przekłada się na poziom ryzyka
Dla czynników, dla których istnieje wartość dopuszczalna, poziomu ryzyka nie szacuje się słownie - wyznacza go krotność, czyli stosunek pomiaru do normy:
- krotność do 0,5 - ryzyko małe, dopuszczalne
- krotność powyżej 0,5 do 1 - ryzyko średnie, dopuszczalne
- krotność powyżej 1 - ryzyko duże, niedopuszczalne
Ta sama zasada obowiązuje dla hałasu, pyłów i czynników chemicznych - zmienia się tylko wartość odniesienia: NDN w decybelach dla hałasu, NDS albo NDSCh dla pyłów i chemii, NDN w m/s² dla drgań. Jeżeli masz sprawozdanie z pomiarów hałasu, przelicz je w kalkulatorze hałasu, a jeżeli oceniasz stanowisko metodą trójstopniową, zobacz kalkulator PN-N-18002.
| Rodzaj drgań | Kryterium | Wartość NDN [m/s²] |
|---|---|---|
| Ogólne | AI(8) - 8-godzinna | 0,8 |
| Ogólne | aw,30min,max - 30-minutowa | 3,2 |
| Miejscowe | A(8) - 8-godzinna | 2,8 |
| Miejscowe | ahv,30min,max - 30-minutowa | 11,2 |
| Krotność | Ryzyko | Dopuszczalność |
|---|---|---|
| do 0,5 | Małe | Dopuszczalne |
| powyżej 0,5 do 1 | Średnie | Dopuszczalne |
| powyżej 1 | Duże | Niedopuszczalne |
| Rodzaj drgań | Kryterium | Pomiar [m/s²] | Norma [m/s²] | Krotność | Ryzyko |
|---|---|---|---|---|---|
| Miejscowe | A(8) | 1,0 | 2,8 | 0,357 | Małe |
| Miejscowe | A(8) | 2,0 | 2,8 | 0,714 | Średnie |
| Miejscowe | A(8) | 4,0 | 2,8 | 1,429 | Duże |
| Ogólne | AI(8) | 0,3 | 0,8 | 0,375 | Małe |
| Ogólne | AI(8) | 1,2 | 0,8 | 1,500 | Duże |
| Miejscowe | ahv,30min,max | 8,0 | 11,2 | 0,714 | Średnie |
Praca wzbroniona młodocianym i kobietom w ciąży
Niezależnie od wartości NDN przepisy zabraniają zatrudniania niektórych grup pracowników przy hałasie przekraczającym niższe progi.
Pracownikom młodocianym praca jest wzbroniona, gdy LEX,8h przekracza 80 dB, szczytowy poziom dźwięku C przekracza 130 dB albo maksymalny poziom dźwięku A przekracza 110 dB. Dla kobiet w ciąży pierwszy próg jest znacznie niższy i wynosi 65 dB, przy tych samych wartościach 130 dB i 110 dB dla dwóch pozostałych kryteriów. Przekroczenie któregokolwiek z trzech progów wystarczy, żeby praca była wzbroniona.
To nie są wartości NDN i nie zmieniają poziomu ryzyka zawodowego wyliczonego z krotności. To osobna decyzja: kto może zostać zatrudniony na tym stanowisku. Zwróć uwagę, że próg dla kobiet w ciąży wynoszący 65 dB bywa przekroczony na stanowiskach, na których ryzyko zawodowe wychodzi jako małe.
Kalkulator sygnalizuje przekroczenie progów 80 dB i 65 dB dla wyliczonego LEX,8h. Dwóch pozostałych kryteriów nie liczy - sprawdź je w sprawozdaniu z pomiarów.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
1. Co to jest wartość A(8) w ocenie ryzyka drgań mechanicznych? To przyspieszenie drgań skorygowane częstotliwościowo i znormalizowane do 8-godzinnego dnia pracy. Wpisuje się już gotową wartość ze sprawozdania z pomiarów, nie surowy odczyt z miernika.
2. Skąd wziąć wartość do kalkulatora? Ze sprawozdania z pomiarów wykonanych przez akredytowane laboratorium. Kalkulator przelicza zmierzoną, znormalizowaną wartość na krotność normy - nie zastępuje pomiaru.
3. Czym różnią się drgania ogólne od drgań miejscowych? Drgania ogólne działają na całe ciało, zwykle przez siedzisko lub podłoże, i mają niższą wartość dopuszczalną (0,8 m/s²). Drgania miejscowe działają przez kończyny górne, zwykle przez uchwyt narzędzia, i mają wyższą wartość dopuszczalną (2,8 m/s²). To dwa osobne zagrożenia, oceniane osobno, nawet jeśli występują na tym samym stanowisku.
4. Czy mogę połączyć obie metody? Oczywiście! Risk Score sprawdza się jako narzędzie wstępne, do uszeregowania zagrożeń względem siebie, a PN-N-18002 do formalnej dokumentacji.
5. Jak często trzeba powtarzać ocenę ryzyka? Za każdym razem, gdy zmieniają się warunki pracy, technologia lub stanowisko. Przepisy nie wyznaczają sztywnego terminu, ale w praktyce ocenę przegląda się co kilka lat nawet wtedy, gdy nic się nie zmieniło. Osobną sprawą są terminy badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia - wynikają z innych przepisów i nie wyznaczają terminu przeglądu samej oceny.
6. Kto przeprowadza ocenę ryzyka zawodowego? Ocenę przeprowadzają osoby posiadające odpowiednią wiedzę, kompetencje oraz znajomość ocenianego stanowiska pracy. W skład zespołu mogą wchodzić m.in. specjalista ds. BHP, przedstawiciel pracodawcy, pracownicy lub ich przedstawiciele, specjalista techniczny lub technolog, lekarz medycyny pracy, a w razie potrzeby także ekspert zewnętrzny. Odpowiedzialność za ocenę spoczywa na pracodawcy.
7. Czy wynik z kalkulatora wystarczy jako ocena ryzyka zawodowego? Nie. Kalkulator wyznacza poziom ryzyka dla jednego zagrożenia - to jedna komórka w dokumencie, który musi opisywać też stanowisko pracy, wykaz zagrożeń, ich źródła i skutki, środki profilaktyczne oraz wnioski.